Unilibrary. Oliy ta'lim muassasalarining yagona elektron kutubxona axborot tizimi.

СИСТЕМ ТИЛШУНОСЛИК АСОСЛАРИ

Тилшунослик тилни урганувчи ва ургатувчи фан сохаси сифатида узок тарихга эга. Жамият тараккий этиши билан фан хам, шу жумладан тилшунослик хам тараккий этади, тилнинг мохиятини, унинг узига хос белги- хусусиятларини англаш чукурлашиб боради, хар хил ёндашувлар натижасида тилни тавсиф этишнинг турли йуналишлари юзага келади.

"ПАРАДОКСЫ" ГЕОЛОГИЧЕСКИХ ПРОЦЕССОВ, ГИПОТЕЗ, ПОНЯТИЙ

Обращено внимание на двойственность хронологии минерагенических событий метаморфогенно-метасоматических преобразований горных пород, её значимость в восстановлении истории рудогенеза, понимании характера и причин зональности рудных объектов. Показаны: нечёткая смысловая определённость некоторых понятий (по-стулатов) металлогенического анализа; существенные недоработки гипотез гидротермального рудообразования в породах осадочно-метаморфических толщ, недостаточность обоснования закрытости изотопно-геохимических сис тем продуктов метаморфогенно-метасоматических преобразований осадочных пород для определения абсолютного возраста минеральных соответствую-щих образований

XX АСР ИККИНЧИ ЯРМИДА УЗБЕК ПОЭ5УЗАСИ

Монографияда XX аср иккинчи ярми узбек поэмачилит таракдиётига хос мухиМ жи^атлар ёритилган. Унда поэма атэмаси ва таснифи билан ботлик* кдрзшлэр, халк вз узбек мумтоз достончилиги услубидзги поэмалартахдил этилган. Давр поэмачилигидаги шаклий изланишлар, жа^он поэмачилигининг бадиий-эстетик тэжрибалзри, модерн изланишдаги поэмалар, риеоят, афсона, эртак стилизацияси асосидаги поэмалар урганилган. Шу билан бирга дзпр поэмзларига хос бадиий-компсзицион хусусиятлар, образлар таркиби, поэтик синтаксис масаласи каби жихдтлар тал^инига хам эъти ор кдратилган.

NUTQ MADANIVATI VA NOTIQLIK ASOSLARI

N o tiq lik d a n s a b o g ' o lis h g a u n d o v c h i m a z k u r q 'o 'l l a n m a R espublikamizdagi barcha Oliy o'quv yurtlari va kollej talabalarini, litsey va maktab o'quvchilarini nutqiy kamchiliklarsiz ona tilida to'g'ri va ravon so'zlab fikrini etkazishda yordam beradi. Kitob filolog va jumalistlarga, teleradio jurnalistlariga, huquqshunoslarga, huquqni himoya qilish idoralari xodimlariga, shifokor va hamshiralarga hamda shifo maskanlari xodimlariga ham kerak bo'Iadi.

FOYDALI QAZILMALARNI BOYITISH VA QAYTA ISHLASH

Mazkur darslikda foydali qazilmalarni boyitishning an'anaviy usullari: gravitatsiya, flotatsiya, magnit va elektr separatsiyalari haqida nazariy ma'lumotlar, bu jarayonlarda ishlatiladigan dastgohlarning tuzilishi, ishlash tartibi, ularning asosiy texnologik parametrlari va bu jarayonlarga ta'sir qiluvchi omillar yoritilgan. Bundan tashqari, boyitish jarayonlari va dastgohlarini takomillashtirishning mumkin bo'lgan yo'nalishlari ko'rsatilgan

АХБОРОТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ ВА ТАЪЛИМ

Кулланма мактаб рах,барлари ва укитувчиларининг ахборот ва коммуникация технологиялардан фойдаланиш саводхонликни оширишга ёрдам беришга мулжалланган. Ушбу кулланма Узбекистон Республикаси Олий Мажлиси хузуридаги нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фукаролик жамиятнинг бошка институтларини куллаб-кувватлаш Жамоах фонди томонидан ажратилган давлат гранти ёрдамида “Узбекистон фулбрайт Ассоциацияси” нодавлат нотижорат ташкилот ва А.Авлоний номидаги халк таълими ходимларини кайта тайёрлаш ва малакасини ошириш марказий института (ХТХКТМОМИ) ходимлари томонидан “Юкори даражадаги ахборот коммуникация технолотаялари билан илгор давлатлар сафида” номли дойихд доирасида тайёрланди.

IQLIMSHUNOSLIK ASOSLARI

0 ‘q u v q o 'll a n m a d a iq lim iy tiz im , iq lim n i s h a k lla n tiru v c h i o m illa r va ja r a y o n la r h a q id a u m u m iy m a ’lu m o tl a r b e rilg a n . A so siy m e te o r o lo g ik u n s u r la r n in g iq lim iy ta q sim o ti y o ritilg a n , iq lim la r tasn ifi k eltirilgan. Iq lim n in g g c o lo g ik va ta rix iy o 'tm is h d a g i o 'z g a ris h la r i ta h lil q ilin ib , u n g a hozirgi zam o n va kelajakdagi antropogen ta ’sirlar to ‘g‘risida tu sh u n ch a berilgan. O 'rta Osiyo iq lim i va u n in g o 'zg arish lari sh arh i keltirilgan. O 'quv qo'llanm a gidrom eteorologiya kollejlari o'quvchilariga m o'ljallangan b o 'lib , u n d a n sh u n in g d ek , o liy o 'q u v y u rtlarin in g geo g rafiy a, fizika, biologiya- tu p ro q sh u n o slik va ekologiya fak u ltetlarin in g talab alari «Iqlim shunoslik asoslari» kursini o 'z la s h tirish d a foydalanishlari m um kin.

ADABIY MUHIT va MAHORAT

Ushbu risolada Xorazm adabiy muhitining о ‘ziga xos xususiyatlari, bu adabiy muhid vakillaridan Pahlavon Mahmud, Muhammad Rizo Ogahiy, Otaniyoz Niyoziy kabilar ijodining ba’zi qirralari haqida so'z boradi. Shuningdek, Xorazm adabiy muhitidagi an’ana va mahorat masalalariga diqqat qaratiladi. Mazkur risola filologlar, talabalar, barcha qiziquvchilar uchun mo ‘Ijallangan.

ELEKTR

Ushbu uslubiy qo'llanma umumiy fizika kursining elektrostatika, o'zgarmas va o'zgaruvchan elektr toki, magnit maydoni, moddaning magnit xossalari, elektromagnit induksiya, elektr va magnit maydonlarida zaryadlangan zarralarning harakati, elektromagnit tebranishlari bo'limlariga oid asosiy mavzularni chuqur o'zlashtirish uchun tuzilgan topshiriqlardan iborat

GIDROLOGIYA VA GIDROMETRIYA

Mazkur darslik qishloq xo'jaligi ta'lim sohasi bakalavriyat yo'nalishida ta'lim olayotgan talabalar uchun tuzilgan dasturga asoslanib tayyorlangan. Unda tabiiy suvlarning hosil bo'lish qonuniyatlari, ularni hisobga olish va samarali foydalanish hamda muhofazalash masalalari yoritilgan. Shu bilan birga daryo va boshqa sov manbalarini, gidrologik ko'rsatkichlarini aniqlash usullari, tuproqda suv rejimining paydo bo'lishi, namlikni boshqarish va suv o'lchash ishlarini tashkil etish masalalariga alohida e'tibor qaratilgan.

TUMANNI REJALASHTIRFSH VA HUDUDIY JOYLASHTIRISH

Ushbu darslikda tumanni rejalashlirishning shahaTSOzlik asoslari, hududni tabiiy shart-sharoitlar va antropogen omillar bo‘yicha bahclash, demografik sig’imni hisoblash, aholi va mehnat resurslari, xo‘jalikning rivojlanish kelajagi, aholi joylashuvi lurlari, shakllari va sistemalari, hududning larhiy tarkibi va fijnksional qismlarga bo‘lish kabi masalalar yoritih berilgan. Bundan tasbqari aholiga madaniy-maishiy xizmat ko'rsalish, ommaviy dam olish, kurorol davolanish va turizmni tashkil etish. atrof-muhitni mu^ofaza qilish, tarixiy va madaniy yodgorliklarni saqlash, transport va injener-texnik infrastrukturasi kabi muhim masalalar ham ochib berilgan. Ushbu darslik «Shaharsozlik va qishloq aholi yashash joylarini kompleks qurish» ixtisosligi bo‘yicha magistr malakasini oluvchilar uchun moMjallangan

OQOVASUVLARNI OQIZISH T ARMOQL ARI

Suv ta’minoti va oqova suv sohasi shahar xojaligida muhim o'ringa ega. Shahar aholisini sifatli va zarur miqdorda suv bilan ta’minlash, shaharda hosil bo ladigan oqova suvlarni oqizish va ulami qaytadan suv havzalariga chiqarishdan oldin, tozalash in-shootlarida talab qilingan darajada tozalash sanitariya-gigiyenik jihatdan ahamiyatga molikdir Ichimlik suvi bilan ta minlash, oqova suvlarni oqizish va tozalash aholining turmush darajasini yaxshilash bilan birga suv orqali o‘tadigan turli kasalliklaming ol-dini ham oladi

0ZBEK TILI PRAKTIKUMI

«O'zbek tili praktikumi» o‘quv qo4llanmasi ozbek tili va adabiyoti yo'nalishi bo‘yicha ta'lim olayotgan talabalarga mo'ljallangan. Qo'llanma «O'zbek tili praktikumi» kursining fonetika, leksikologiya, frazeologiya, morfemika, so'z yasalishi bo'limlarini o‘z ichiga olgan bo'lib, shu yo'nalish dasturiga mos ravishda yozilgan. Наг bir bo'lim tahlilida nazariy ma'lumotlar mumkin qadar kam va ixcham bo'lib, amaliy mashg'ulotlarga keng o‘rin berilgan. Qo‘llamna Nizomiy nomidagi TDPU Ilmiy Kengashining 2004-yil 28- oktabrdagi 3- sonli qarori bilan nasrga tavsiya qilingan.

MATN TILSHUNOSLIGI

“Matn tilshunosligi” fanining oVganish ob’yekli matn hodisasi bo'lib, u gapdaii ko‘ra yirik hajmli aloqa vositasi, nutqiy faoliyat mahsuli, muayyan qonuniyatlar asosida shakllangan nutq ko‘rinishidir. Ayrim mutaxassislar bittagina gap ham minimal matn tushunchasiga teng kelishi mumkin degan fikmi ilgari surishgan. Tilshunos N.Turiiiyozov «matn bir so'z hilan, bir necha so1/, bilan, bir necha gap bilan, bir necha abzas bilan va bir necha bob bilan ifodalanishi ham mumkin»1 ligini aytadi. Lekin olim shuni ham takidlaydiki, «matn lingvistikasi muammolarmi bir so‘zli, birikma yoki biror sodda gap bilan ifodalangan matnlar asosida o‘rganish maqsadga muvoflq emas. Chunki bunday matnlarga tayanib, til sistemasi unsurlarinmg nutqqa ko‘chirilishiga oid masalalar tavsiflni mukammal holatda benb bo'lmavdi». _ . .

МАТЕМАТИК АНАЛИЗ Т-3

У ш бу у к у в кулланм а 2003 йили "Н асаф " н аш р и ёти д а чоп этилган "М атем ати к ан ал и з" (М аърузалар) 1 - ва 2 _ „ „ м и у 19 т а м аъ р у за д ан и б о р а т булиб, у н д а к у п У РУ * Г Г и я л а р уларнинг л и м и т, узлуксизлиги, дифференциал Й Г о б и , ш у н и н гд ек ф у н к ц и о н а л кетм а - кетл и к лар ва ^ато р л ар . л аи аж ал и в а Ф у р ь е ^ а т о р л а р и м ав зу л ар и б ае н этилган. Унув ^у л лан м аларн и ёзи ш д аги а со си й там ои и л лар (ноидалар) 1 -к и с м д а ёзилган суз бошида келтирилган.

UMUMIY EKOLOGIYA

Ekologiya hozirgi kunga kelib asosiy xalqaro sintetik fanlardan biriga aylandi. Chunki ekologik qonuniyatlarrii bilish genetika, evolyutsion ta‘limot, o'simlik va hayvonot olami sistematikasi singari fanlar oldiga qo‘yilgan muammolar hamda insoniyat va tabiiy muhitning munosabati masalalarini yechishda muhim ahamiyat kasb etadi.